Ocalić Ojczyznę – wojna polsko-sowiecka 1919 – 1920

K-25-329

 sygn. K-25-329

 

Geneza wojny i pierwszy rok walk

styczeń 1919 – kwiecień 1920     

W wyniku rewolucji październikowej doszło w Rosji do zdobycia władzy przez bolszewików. Ich nadrzędnym celem było zdominowanie Europy i zduszenie aspiracji niepodległościowych państw naszego regionu, w imię rozszerzenia idei komunizmu. Rzeczpospolita stanęła w obliczu inwazji Armii Czerwonej, walcząc nie tylko o granice, ale przede wszystkim o przetrwanie. Przez cały rok 1919 polskie oddziały ścierały się z sowieckimi wojskami starając się odrzucić je jak najdalej na wschód.

 A-60-20

 sygn. A-60-20

 

Wyprawa kijowska

kwiecień – maj 1920

Operacja zaczepna WP na Ukrainie przeprowadzona w celu rozbicia południowego skrzydła Armii Czerwonej oraz ocalenia sojuszniczego państwa ukraińskiego. W jej wyniku zajęto Kijów i pobito część oddziałów przeciwnika. Miesiąc później wzmocnione siły sowieckie zmusiły Polaków do odwrotu.

 K-25-412

 sygn. K-25-412

 

Pierwsza ofensywa Tuchaczewskiego

maj – czerwiec 1920

Pierwsza próba przełamania polskiego frontu przez sowiecki Front Zachodni pod dowództwem Michaiła Tuchaczewskiego na Białorusi, zatrzymana m.in. dzięki działaniom Armii Rezerwowej gen. Kazimierza Sosnkowskiego.

 K-25-553

 sygn. K-25-553

 

Sowieckie uderzenie na Ukrainie

maj – sierpień 1920

Operacje zaczepne Armii Czerwonej, w wyniku których siły polskie cofnęły się spod Kijowa pod Lwów i Zamość. Decydującą rolę w ofensywie odgrywała I Armia Konna Siemiona Budionnego, powstrzymana dopiero pod Lwowem, a następnie pobita pod Zamościem.

 K-25-524

 sygn. K-25-524

 

Druga ofensywa Tuchaczewskiego

4 lipca – 13 sierpnia 1920

Główna operacja zaczepna sowieckiego Frontu Zachodniego, mająca na celu pobicie wojsk polskich i eksport rewolucji do państw Zachodniej Europy, zwłaszcza do Niemiec zdemoralizowanych klęską w wojnie światowej. Nacierająca Armia Czerwona parła na zachód, dochodząc do linii Wisły we Włocławku i Płocku. Główne siły frontu ruszyły na Warszawę.

 K-25-497

  sygn. K-25-497

 

Bitwa warszawska

13 – 25 sierpnia 1920

Decydujące starcie wojny polsko-sowieckiej. Uznawane jest za „osiemnastą decydującą bitwę w dziejach świata”. Ze względu na nagłą zmianę sytuacji określane mianem „cudu nad Wisłą”. Dzięki przeprowadzonemu przez marsz. Józefa Piłsudskiego manewrowi oraz poświęceniu wojsk polskich, w tym jednostek ochotniczych, sowieckie oddziały zostały zmuszone do odwrotu.

K-25-647        

 sygn. K-25-647

 

 

Bitwa warszawska

13 – 25 sierpnia 1920

13 sierpnia 1920 r. Sowieci uderzyli na Warszawę. Rozgorzały walki na całym przedmościu warszawskim. Szczególnie zacięte boje toczyły się pod Radzyminem oraz pod Ossowem. Jednocześnie armia polska przeszła do walk zaczepnych nad Wkrą. 16 sierpnia rozpoczęło się kontruderzenie znad Wieprza, które zmusiło Sowietów do wycofania się spod Warszawy. Odwrót zmieniał się często w bezładną ucieczkę.

 K-25-665   

 sygn. K-25-665

 

  

Operacja niemeńska

wrzesień 1920

Po klęsce w bitwie warszawskiej, Sowieci nie zrezygnowali z zamiarów agresywnych. Wycofali się na północny–wschód, na tereny Białorusi, gdzie porządkowali i wzmacniali oddziały. Sowiecki Front Zachodni przygotowywał się do przeprowadzenia kolejnego uderzenia. Armia polska była szybsza. Rozbito wojska przeciwnika i zlikwidowano zagrożenie ze wschodu.

  

K-25-745

 sygn. K-25-745

 

Kontrofensywa na Ukrainie. Zakończenie wojny.

wrzesień – październik 1920

Na Ukrainie wojska polskie przeszły do kontrofensywy, odzyskując utracone latem tereny oraz wspierając słabą sojuszniczą armię ukraińską w walce z sowiecką Rosją. W wyniku klęsk ponoszonych na całym froncie, Sowieci w październiku 1920 r. podpisali zawieszenie broni, a w marcu 1921 r. zawarto w Rydze traktat pokojowy. Ustalony został przebieg wschodniej granicy Polski.

K-25-796

 sygn. K-25-796

 

Sowiecki terror

Sowieci wkraczając na ziemie polskie, wykazywali się niezwykłym okrucieństwem. Inspirowani przez komunistyczną ideologię, zakładającą fizyczną likwidację wrogów klasowych, nieśli na sztandarach hasło „panów rżnąć”. Czerwonoarmiści w utrwalaniu swoich rządów stosowali powszechny terror, dokonując masowych egzekucji i znęcając się nad ofiarami.

K-25-1104 

 sygn. K-25-1104

 

 

Lotnictwo i łamanie szyfrów

Polskie siły powietrzne zostały utworzone w końcu 1918 r. Zorganizowano je w eskadry wywiadowcze, myśliwskie i niszczycielskie (bombowe). Ich głównym zadaniem w okresie wojny było prowadzenie zwiadu, walki powietrznej oraz wsparcie wojsk lądowych. Rozpoznanie sił przeciwnika odegrało istotną rolę podczas bitwy warszawskiej. Kluczowe znaczenie miało także „złamanie” sowieckich szyfrów przez wywiad radiotelegraficzny, zorganizowany przy Oddziale II Sztabu Generalnego WP. Polscy kryptolodzy odnieśli na tym polu znaczące sukcesy.

K-25-212 

 sygn. K-25-212

 

 

Broń pancerna

W walce z Armią Czerwoną, wsparcie polskim wojskom zapewniały nowe typy broni. Na polach bitew pojawiały się m.in. czołgi Renault FT i pociągi pancerne. Te ostatnie składały się zwykle z około dziesięciu wagonów, a ich uzbrojenie stanowiły dwa lub trzy działa oraz karabiny maszynowe. Dzięki swojej mobilności, opancerzeniu i sile ognia broń pancerna wielokrotnie wpływała na powodzenie walk.

 K-25-967

 sygn. K-25-967

 

 
Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Cookies.