Kolekcja Wojskowej Komisji Archiwalnej

Wojskowa Komisja Archiwalna, powołana decyzją ministra obrony narodowej z 29 czerwca 1992 r., działała z niewielkimi przerwami do 1997 r. Jej głównym celem było rozpoznanie, skopiowanie i sprowadzenie do Polski wszelkiej dokumentacji dotyczącej losów żołnierzy i formacji polskich na terytorium ZSRR w latach 1939-1947 oraz jednostek radzieckich działających na ziemiach polskich w okresie 1939-1941 i 1944-1956. Kserokopie akt z archiwów rosyjskich, białoruskich, litewskich i ukraińskich przekazano do Centralnego Archiwum Wojskowego, gdzie zostały opracowane tworząc Kolekcję Wojskowej Komisji Archiwalnej (WKA). Składają się na nią cztery kolekcje akt merytorycznych, trzy kolekcje akt personalnych oraz dwie kolekcje dokumentów z archiwów litewskich obejmujące akta śledcze Polaków aresztowanych po 1939 r. i akta polskich rodzin deportowanych po 1941 r.

Kolekcje akt merytorycznych poza kserokopiami dokumentów w językach: rosyjskim, litewskim i ukraińskim, zawierają obszerne materiały zdobyczne polskie, niemieckie i francuskie. W trakcie opracowywania dokumentacji wyodrębniono 183 zespoły archiwalne, liczące razem 3719 j.a. W pięciu pozostałych kolekcjach: akt personalnych żołnierzy - jeńców wojennych, akt personalnych osób wywiezionych, akt rodzin deportowanych w głąb ZSRR i akt śledczych Polaków aresztowanych przez NKWD znajduje się 3492 j.a.

Integralną częścią kolekcji WKA są liczące ok. 120 tys. nazwisk kartoteki personalne jeńców wojennych o losach ustalonych i nieustalonych oraz obcokrajowców. Powstały one w oparciu o prowadzone przez kancelarie obozów jenieckich NKWD karty ewidencji ogólnej tzw. "ucziotnyje kartoczki". Dwustronna karta zawiera: nazwę obozu, nazwisko, imię, imię ojca, rok i miejsce urodzenia, narodowość, obywatelstwo, stopień wojskowy, przynależność partyjną, wykształcenie cywilne i wojskowe, zawód, miejsce zamieszkania do chwili powołania do wojska, datę i miejsce wzięcia do niewoli, numer teczki personalnej (dotyczy jeńców, którzy zwolnieni z obozów wstępowali do Armii Andersa), numer porządkowy w księdze rejestracyjnej, datę przybycia do obozu, informacje o schwytaniu podczas ucieczki, informacje dodatkowe.

  1. Kolekcja akt z archiwów rosyjskich, sygn. VIII.800.1-87 (grupa zespołów)
  2. Kolekcja akt personalnych żołnierzy - jeńców wojennych z 1939 r. z archiwów rosyjskich, sygn. VIII.801
  3. Kolekcja akt personalnych obywateli polskich wywiezionych do ZSRR po 1944 r., sygn. VIII.802
  4. Kolekcja akt z archiwów białoruskich, sygn. VIII.804.1-49 (grupa zespołów)
  5. Kolekcja akt personalnych polskich oficerów i podoficerów sprzed września 1939 r. z archiwów białoruskich, sygn. VIII.805.1-35
  6. Kolekcja akt z archiwów litewskich, sygn. VIII.807.1-44 (grupa zespołów)
  7. Kolekcja akt rodzin polskich deportowanych z Litwy w latach 1941-1952, sygn. VIII.808.1-113
  8. Kolekcja akt śledczych Polaków aresztowanych na Litwie po 1939 r., sygn. VIII.809
  9. Kolekcja akt z archiwów ukraińskich, sygn. VIII.811.1-3 (grupa zespołów)