Grudzień 70'

W dniach 14-22 grudnia 1970 roku miały miejsce protesty robotników w Polsce obecnie noszące nazwę „wydarzeń grudniowych” lub „Grudnia 1970”.

     Bezpośrednią przyczyną strajków i demonstracji w tym czasie była wprowadzona 12 grudnia podwyżka cen detalicznych mięsa, węgla, materiałów budowlanych oraz innych artykułów pierwszej potrzeby sięgająca niekiedy 40%, o której Polacy dowiedzieli się z audycji radiowej, wygłoszonej przez Władysława Gomułkę.

      Dokładnie 47 lat temu doszło do masakry w Gdyni. Rano około godziny 6-tej, 17 grudnia wojsko otworzyło ogień w stronę robotników idących z dworca do zablokowanej stoczni im. Komuny Paryskiej. Byli ranni i zabici.  Wśród nich 18-to letni Zbyszek Godlewski, zastrzelony przez żołnierzy LWP. Został on upamiętniony w balladzie o Janku Wiśniewskim. Starcia w mieście trwały do wieczora. Równocześnie trwały strajki i demonstracje w Szczecinie. Tego samego dnia będąca w rękach władzy prasa pisała, że "elementy awanturnicze i chuligańskie, nie mające nic wspólnego z klasą robotniczą, zdemolowały i podpaliły kilka budynków publicznych i obrabowały kilkanaście sklepów".

      Nigdy w czasach pokoju Wojsko Polskie, na taką skalę, nie zostało postawione w stan gotowości bojowej i w takim zakresie nie zostało wykorzystane do zapewniania porządku publicznego.

   Do spacyfikowania protestów na Wybrzeżu komunistyczne władze użyły z Pomorskiego Okręgu Wojskowego łącznie około 27 tysięcy żołnierzy, blisko 550 czołgów, 750 transporterów opancerzonych oraz 2100 samochodów. Zaangażowano również 108 samolotów i śmigłowców, a także 40 jednostek pływających Marynarki Wojennej. Razem z siłami, które zostały przesunięte w wyznaczone rejony ale nie użyte do akcji, jak również łącznie z grupami skierowanymi do dyspozycji miejscowych władz dla wewnętrznej ochrony obiektów na znacznym obszarze kraju – zaangażowano około: 61 tys. żołnierzy, 1700 czołgów, 1750 transporterów opancerzonych i 8700 samochodów.

     Była to najbardziej krwawa akcja oddziałów milicyjnych oraz wojska podczas tłumienia robotniczych protestów na Wybrzeżu. Według różnych źródeł, w dniach od 14 do 22 grudnia śmierć w wyniku działań MO oraz LWP poniosło ponad 40 osób.

      W wyniku tych jak i innych działań 20 grudnia 1970 r. na VII plenum KC PZPR przyjęto rezygnację Władysława Gomułki z funkcji I sekretarza i członka Biura Politycznego KC. Nowym I sekretarzem, mającym poparcie Moskwy, został Edward Gierek, dotychczasowy I sekretarz KW PZPR w Katowicach i członek Biura Politycznego KC.

      Więcej informacji o „Grudniu 1970” na stronie: http://www.grudzien70.ipn.gov.pl/

Poniżej przedstawiamy skany wybranej dokumentacji dotyczącej tego wydarzenia zgromadzonej w zasobie tutejszego Archiwum.