Dokumentacja CAW wpisana na Listę Programu UNESCO

Dokumentacja przechowywana w CAW WBH

wpisana na Światową i Krajową Listę Programu UNESCO Pamięć Świata

 

Archiwalia polskiego wywiadu radiowego z okresu Bitwy Warszawskiej 1920 r. oraz Polskiej Organizacji Wojskowej wpisano w 2018 r. na Światową i Krajową Listę Programu UNESCO Pamięć Świata.

Memory of the World 

4 kwietnia 2018 roku  na Listę Światową Programu UNESCO Pamięć Świata wpisano dokumentację polskiego wywiadu radiowego z okresu Bitwy Warszawskiej 1920 roku  będące w zasobie CAW WBH

Materiały polskiego wywiadu radiowego z okresu Bitwy Warszawskiej w sierpniu 1920 r. są kolekcją dokumentów o unikatowym charakterze. Stanowią one nowy typ źródła historycznego, a jednocześnie świadectwo o wyjątkowym znaczeniu dokumentacyjnym dotyczące jednej z decydujących bitew w historii oręża. Świadek tego wydarzenia, brytyjski ambasador w Polsce lord Edgar D’Abernon, nazwał ją 18 przełomową bitwą w dziejach świata.

Wygrana z przeważającymi siłami wroga była możliwa w ogromnej mierze dzięki wykorzystaniu przez polski wywiad wojskowy najnowocześniejszej ówcześnie technologii komunikacyjnej – radia. Materiały polskiego wywiadu radiowego z sierpnia 1920 r. stanowią jedno z pierwszych świadectw wykorzystania nasłuchu radiowego i rozszyfrowania kodów przeciwnika. Ich szczególne znaczenie polega na tym, że nasłuch radiowy i zastosowane podczas Bitwy Warszawskiej nowe techniki dekryptażu po raz pierwszy w historii odegrały przesądzającą rolę dla wyniku bitwy i całej wojny.

Archiwalia polskiego wywiadu radiowego przechowywane w Centralnym Archiwum Wojskowym i znajdują się w zespole akt Oddziału II Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego z lat 1918–1921. Na ich zawartość składają się różnorodne archiwalia: depesze szyfrowe i tłumaczenia szyfrogramów Armii Czerwonej przejętych przez Biuro Szyfrów Oddziału II NDWP i dowództwa 2, 3, 6 i 7 Armii oraz przez dowództwa frontów; radiotelegramy ze stacji radiotelegraficznych, księgi rozwiązanych szyfrów Armii Czerwonej; kody polskie i rosyjskie; depesze szyfrowe i radiotelegramy Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego, frontów, armii i grup operacyjnych oraz szyfry polskich wojskowych placówek zagranicznych.

Polska Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata

W czerwcu 2018 r. wyróżniono wpisaniem na Polską Krajową Listę Programu UNESCO Pamięć Świata dokumentację Polskiej Organizacji Wojskowej przechowywaną w CAW WBH.

Archiwalia POW stanowią bogaty i różnorodny materiał naukowo-badawczy prezentujący organizację niepodległościową powstałą jesienią 1914 r. z inicjatywy Józefa Piłsudskiego.

POW w niedługim czasie stała się liczącą siłą polityczną, która w ogromnym stopniu przyczyniła się do odzyskania niepodległości w 1918 r. oraz odegrała znaczącą rolę w późniejszym procesie kształtowania granic i obrony młodej polskiej państwowości.

Materiały Polskiej Organizacji Wojskowej to niezwykle cenna i unikatowa dokumentacja przedstawiającą działalność pierwszej polskiej podziemnej armii, która stała się wzorem dla Armii Krajowej i pozostałych formacji niepodległościowych czasu II wojny światowej.

UNESCO Memory of the World

Program UNESCO Pamięć Świata zainicjowany został przez organizację w 1992 r . Zgodnie z jego wizją światowe dziedzictwo dokumentacyjne należy do wszystkich i podlega pełnej ochronie, tak by mogły korzystać z niej przyszłe pokolenia. W ramach programu tworzone są światowe i krajowe listy dziejowych pomników piśmiennictwa stanowiących dziedzictwo kulturowe ludzkości.

W Polsce pierwsza edycja Listy Światowej Programu UNESCO Pamięć Świata została zainaugurowana w 1997 r. W 2018 r. na Listę wpisano dokumentację polskiego wywiadu radiowego z okresu Bitwy Warszawskiej 1920 roku  znajdującą się w zasobie WBH.

Polska Lista Krajowa ruszyła natomiast w 2014 r.

Tegoroczna III edycja listy krajowej uhonorowała dokumentację Polskiej Organizacji Wojskowej umieszczając ją wśród 19 ważkich zabytków piśmiennictwa związanych z historią naszego kraju.

Uroczyste wręczenie certyfikatu UNESCO odbyło się 28 września w Pałacu Belwederskim.

 

foto:Jacek Rajkowski